گاه در گذرِ تاریخ، روحهایی ظهور میکنند که فراتر از یک رهبری سیاسی، «میعادگاهِ» آرزوهای یک امت میشوند؛ آنان نه تنها جهان را تغییر میدهند، بلکه ضربآهنگِ روحِ زمانه را دگرگون میکنند. امام خمینی(ره) از همین جنس بود؛ شخصیتی که نامش با یکی از باشکوهترین تحولات قرن بیستم گره خورد تا به جهان بفهماند که «حق» هرگز شکستناپذیر نیست.
پیش از آنکه از انقلاب سخن بگوییم، باید از «میلاد دوبارهی انسان» بگوییم. امام(ره) به ملتی که سالها در زنجیرِ تحقیر فرهنگی و سکوتِ تحمیلشدهی بیگانگان بود، یاد داد که چگونه بر سرنوشت خویش حاکم شود. او به خاکسترهای ناامیدی دمید و باور «خودباوری» را در رگهای مردمی جاری کرد که میخواستند دوباره «انسان» باشند. او معادلاتِ صلب و سختِ جهان را به چالش کشید و ثابت کرد که ارادهای که به خدا تکیه کرده، میتواند بر بلندترین برجهای قدرت غلبه کند.
راز ماندگاری امام، در تلاقیِ عجیبی میان «سجاده» و «سیاست» نهفته است. در نگاه او، سیاست بدون اخلاق، تنها ابزاری برای سلطه بود و قدرت، اگر در خدمتِ رنجدیدگان نباشد، پوچ است. او به ما آموخت که میتوان در اوجِ قدرت، سادهترین زندگی را داشت و در اوجِ معنویت، مسئولیتترین میدانهای اجتماعی را مدیریت کرد. امام، پیوندِ میان «آسمان» و «زمین» بود؛ کسی که با تسبیحی در دست، سرنوشت یک ملت را تغییر داد.
سالروز ارتحال امام(ره)، تنها یادآورِ فقدان یک رهبر نیست؛ بلکه فراخوانی است برای بازخوانیِ اندیشهای که بر مدار «عزت، استقلال و کرامت» میچرخید. شاید نسلهای جدید، طنینِ فریادهای روزهای نهضت را از نزدیک نشنیده باشند، اما میراث او در رگهای تاریخ جاری است. میراثی که به جوان امروز میگوید: «ایستادگی در برابر ظلم، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است» و «حفظ هویت، تنها راه نجات در دنیای گمگشته است».
امروز، در این روزهای اندوهبار خرداد، نام امام(ره) همچنان در حافظهی تاریخی ایران زنده است؛ نه صرفاً به عنوان بنیانگذار یک نظام، بلکه به عنوان مردی که «امید» را از گورستانِ فراموشی بیرون کشید و به قلبهای تپنده بازگرداند. او آمد تا تاریخ را از نو رقم بزند و به ما بفهماند که حقیقت، هرچند در ابتدا تنها باشد، اما در نهایت پیروز است.
او رفت، اما عطری از او در هر گوشه از این خاک مانده است؛ عطری از یک «پدر»، یک «رهبر» و یک «عارف» که به ما یاد داد چگونه با دستهای خالی، جهان را تغییر دهیم.
اکرم شعبانی
